img
  • کد خبر:۴۸۱۵
  • تاریخ انتشار: چهارشنبه ، ۱۲ فروردین سال ۱۳۹۴
  • ساعت ۱۴:۵۵:۰
  • تعداد بازدید: ۴۳۱۳
کهن شهر  اسفراین دیار موحدان و یکتا پرستان

نگاهی اجمالی به :

کهن شهر اسفراین دیار موحدان و یکتا پرستان

اسفراین نیوز : اسفراین با مساحتی بالغ بر حدود 5019 کیلومتر مربع دارای 2 شهر، 2 بخش، 7 دهستان و 175 آبادی است. .براساس نتایج آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن(1390) جمعیت شهرستان اسفراین 127012 نفر بوده که معادل 14.63 درصد جمعیت استان خراسان شمالی می باشد و 62977 نفر جمعیت روستایی (معادل 49.5 درصد جمعیت شهرستان )، 63899 نفر جمعیت شهری و 136 نفر غیر ساکن است .

 

 جغرافياي سياسي شهرستان اسفراين: 

شهرستان اسفراين در جنوب شرقی استان خراسان شمالي قرار گرفته و از شمال به شهرستان بجنورد، از شمال شرقی به شهرستان شیروان، از شرق به شهرستان فاروج، از غرب به شهرستان جاجرم و از جنوب و جنوب شرقی به استان خراسان رضوی محدود می­شود. این شهرستان با مساحت بالغ بر حدود 5019 کیلومتر مربع دارای 2 شهر، 2 بخش، 7 دهستان و 175 آبادی است. جمعیت شهرستان اسفراین در سال 1385 بالغ بر 123144 نفر برآورد گردیده است.


 جغرافياي طبيعي شهرستان اسفراين: 
شهرستان اسفراین در دامنۀ جنوبی کوه­های آلاداغ و جنوب و غرب کوه شاه جهان قرار گرفته است. در جنوب، رشته­کوه­های کم ارتفاع­تر و شامل کوه­های جغتای وجود دارد. عمده­ترین مراکز سکونتی واحدهای دشتی شامل دشت اسفراین و دشت صفی­آباد هستند. با وجود این در برخی دره­های باز نیز استقرارهایی شکل گرفته است. به طور کلی آب و هوای شهرستان اسفراین معتدل با زمستان­های سرد تا ملایم است. در نواحی شمالی شهرستان به دلیل وجود انشعابات بینالود، آب و هوا معتدل کوهستانی و در مناطق جنوبی شهرستان به دلیل نزدیکی به کویر تابستان­ها گرم و خشک و زمستان­ها سرد است.


پيشينه تاريخي اسفراين: 

شهرستان اسفراین سابقه تاریخی کهنی دارد و آثار بر جای مانده از استقرارهای پیش از تاریخ تا دورۀ اسلامی در سراسر این شهرستان نشان از پویایی فرهنگ این خطه در تاریخ ایران زمین دارد. محوطه­ها و تپه­های پیش از تاریخی در بخشهای مختلف این شهرستان از جمله محوطه­های توی 1 و2 ، انجیرلی، چهل­دختران و نیز استقرارگاه­هایی همچون اردوگاه اردغانی، که جملگی به دورۀ پیش از تاریخ تعلق دارند، نشان­دهندۀ حضور فعال منطقه در عرصۀ پیش از تاریخ ایران­زمین هستند. شهرستان اسفراین در دوره تاریخی، به­ویژه در دوره­های اشکانی و ساسانی نیز همواره جزو ولایات مهم به شمار می­رفته و بارها در متون تاریخی و جغرافیایی از آن نام برده شده است. پراکندگی زیاد آثار دورۀ اشکانی و ساسانی در این منطقه گواه شکوفایی این خطه در آن دوران است. در دوره اسلامی نیز اسفراین به دلیل قرار داشتن بر سر راه کاروانروی نیشابور به گرگان رونق خاصی یافته و بیش از پیش شکوفا شد. بازتاب این شکوفایی را در پراکندگی فراوان آثار دورۀ اسلامی در این شهرستان، ذکر نام منطقه در منابع کهن تاریخی و ظهور چهره­های نامدار از این خاک، طی قرون اولیه و میانی اسلامی شاهد بود. 


شهر بلقیس 

شماره ثبت در فهرست آثار ملی:4497 

موقعیت: 3 کیلومتری جنوب شهر اسفراین

ویرانه­های معروف به شهر بلقیس به عنوان یکی از بزرگترین میراث­های گلی و خشتی کشور، بقایای شهر کهن اسفراین است که از بخشهای مختلف شامل ارگ، خندق، حصار شهر، تاسیسات داخلی و گورستان تشکیل شده که مجموعاً حدود 150 هکتار وسعت دارد.کاوشهای باستان شناسی در این مجموعه نشان داده اولین استقرار در شهر بلقیس مربوط به قرون 4-3 هجری است و زندگی در آن تا پایان دوره صفوی به طور مداوم جریان داشته است. سالم­ترین و برجسته­ترین اثر برجای مانده از شهر بلقیس بقایای ارگ است که 29 برج به ارتفاع حدود 11 متر دارد.


آرامگاه امامزاده احمد بن علي موسي (ع)

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: 5947 

موقعیت: شهرستان اسفراین، 7 کیلومتری جنوب روستای کوران

آرامگاه امامزاده احمد بن­علي موسي از آثار مذهبی-تاریخی دورۀ صفوی در شهرستان اسفراین است. بنای آرامگاه پلان مستطيلی دارد که در هر سوی آن ایوان بزرگی ساخته شده است. در طرفین هر یک از ایوان­ها اتاق کوچکی برای اقامت زایران یا متولیان ایجاد شده است. عموماً این بقعه را به احمد موسی کاظم (ع)، برادر امام رضا (ع) نسبت می­دهند.


مقبره بابا قدرت

شماره ثبت در فهرست آثار ملی: 11052 

موقعیت: شهرستان اسفراین، بین روستای نصر آباد و بابا قدرت 

بنای مقبره باباقدرت از آثار تاریخی ارزشمند شهرستان اسفراین به شمار می­رود که تاریخ دقیق ساخت آن معلوم نیست، ولی اغلب آن را به دورۀ صفوی نسبت می­دهند. برجسته­ترین ویژگی این اثر تلفیق معماری دستکند و افزوده است. بنای مقبره در دل تپه­ای حفر شده و متشکل از یک دالان دستکند به طول حدود 40 متر و یک اتاق گنبددار در انتهای دالان است که در آن قبری وجود دارد. به اعتقاد مردم و اهالی روستاهای مجاور این مکان مرقد یکی از نوادگان امام محمد تقی (ع) به نام بابا حسین، معروف به بابا قدرت است.


آرامگاه رشيد الدين محمد بيدوازي

شماره ثبت در فهرست آثار ملی: 2192 

موقعیت: شهرستان اسفراین، روستای بیدوار 

آرامگاه رشيد الدين محمد بيدوازي از یادمانهای دورۀ ایلخانی در شهرستان اسفراین است. پلان این آرامگاه از نوع هشت ضلعی گنبددار است و در قسمت فوقانی دیوارها، در نمای داخلی، دو ردیف کتیبۀ گچبری به خط ثلث بر متن لاجوردی نقش شده است. در قسمتی از کتیبۀ ردیف اول در ضلع شرقی، صاحب آرامگاه، نوادۀ شیخ همام و نبیره شیخ احمد غزالی صاحب تبار معرفی شده و کتیبه ردیف دوم شامل ده آیۀ آغازین سوره فتح است. مصالح اصلی این بنا را قلوه سنگ، ملات گچ و آهک تشکیل داده و احتمالاٌ در دوره صفویه قسمتهای بالایی گنبد با آجر تعمیر و بوسیله کلاف چوبی مستحکم شده است.


كاروانسراي راونيز

موقعیت: شهرستان اسفراین، 1 کیلومتری شمال صفی­آباد

ویرانه­های بنای سنگی مشهور به کاروانسرا یا رباط راونیز در شمال شهر صفي آباد به دورۀ تیموری تعلق دارد. بقایای این رباط که دو دروازه در ضلع شمالي و جنوبي داشته حدود 2500 متر مربع مساحت دارد. امروزه فقط یکی از جرزهای دراوزۀ جنوبی به شکل ستونی از سنگ و ساروج باقيمانده كه در نماسازی آن سنگ ريزه هاي رنگي به­کار رفته است. این بنا یکی از رباط­هایی است که در امتداد مسیر مواسلاتی و کاروانروی نیشابور به گرگان ساخته شده و زمانی کاروانیان در آن اتراق می­کرده­اند.


آرامگاه شيخ رضي الدين علي لالا ادكانی

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: 5948 

موقعیت: شهرستان اسفراین، روستای ادکان 

آرامگاه شيخ رضي الدين علي لالا از یادمانهای قرون میانی اسلامی در شهرستان اسفراین است. این آرامگاه که در محل به امامزاده معروف شده، مدفن عارف عالیقدر قرن 7 هجری قمری شیخ رضی الدین علی لالا ادکانی است. پلان این بنا از نوع چهارضلعی گنبددار است که چهار ورودی داشته ولی در حال حاضر درهای ضلع غربی و جنوب آن مسدود شده است.


 آرامگاه شاهزاده زيد توي 

شماره ثبت در فهرست آثار ملي: 18734 

موقعیت: شهرستان اسفراین، شمال روستای توی 

بنای امامزاده شاهزاده زید یکی از آثار مذهبی-تاریخی مربوط به قرون میانی اسلامی در شهرستان اسفراین است. پلان بنا در اصل هشت ضلعی بوده ولی طی تعمیرات مکرر به صورت نامنظم و چند وجهی درآمده است. بر مزار امامزاده یک صندوقچه چوبی منبت­کاری شده وجود دارد که در گرداگرد آن کتیبه­هایی به خط نسخ نوشته شده و در بخشهای مختلف با شمسه و ترنجهای هندسی محاط در قابهایی مربعی به طرز زیبایی تزیین شده است. مصالح اصلی بنا خشت و گل بوده که بعدها نمای آن را با آجر کار کرده­ اند.


آرامگاه شاهزاده محمد باغشجرد 

شماره ثبت در فهرست آثار ملی: 5950 

موقعیت: شهرستان اسفراین، روستای باغشجرد 

آرامگاه باغشجرد یکی دیگر از بقاع متبرکۀ شهرستان اسفراین است که احتمالاً دورۀ صفوی بنا شده است. پلان بنا بصورت مربع شكل است و چهار ورودي در جهات اصلي داشته كه فعلاً فقط ورودی شرقی باز است و سایر ورودی­ها به شکل تاقنما درآمده­اند. در نمای داخلی، بر حاشیۀ ورودی­ها و در حد فاصل تاقچه­ها نقوش گیاهی و ترنج­های هندسی نقش شده و در قسمت افریز كتيبه­هاي قرآنی و بر جرز ورودی ادعیه به رنگ سفید در متن لاجوردی دیده می­شود.


آرامگاه امامزاده حمزه بن موسي (دهنه شيرين)

شماره ثبت در فهرست آثار ملی: 5151 

موقعیت: شهرستان اسفراین، روستای دهنۀ شیرین 

بقعه امامزاده حمزه بن موسي از آثار مذهبی-تاریخی دورۀ صفوی در شهرستان اسفراین است. طرح کلی پلان بنا مربع شكل است كه بوسيله سه کنج در گوشه ها فضای مناسب برای استقرار گنبد بر فراز آن فراهم شده است. در ضلع جنوبی بنا ايوان كاشيكاري شده­ای وجود دارد. نماي داخلي آرامگاه با نقوش گیاهی و كتيبه­هاي قرآنی و ادعیه به خط ثلث تزیین شده است. اغلب نقوش و کتیبه ها متعلق به دوران قاجار است. 


آرامگاه شيخ احمد ذاكر گورپاني

شماره ثبت در فهرست آثار ملی: 5906 

موقعیت: شهرستان اسفراین، روستای گورپان 

شيخ جمال الدين ذاكر جورفاني (گورپاني) از عرفاي نامدار شهرستان اسفراین (597-669 هـ.ق) و از اقطاب سلسله كبرويه است. وی از شاگردان شيخ رضي الدين علي لالا بوده و طريق تصوف را از ايشان اخذ كرده است. پلان مقبره شیخ از نوع چهارضلعی گنبددار است و با مصالح خشت و گل ساخته شده است.با توجه به نوع مصالح به کار رفته در بنا شامل خشت و گل، میزان فرسایش در اثر زیاد بوده و از همین رو در دوره­های مختلف بازسازی شده و تاریخ دقیق ساخت آن نامعلوم است.


پارك ملي ساريگل:

منطقه ساريگل با وسعتي معادل 28000 هكتار در شرق شهرستان اسفراين واقع شده است. اين پارك در فاصلۀ 8 كيلومتري اسفراين و 90 كيلومتري مركز استان قرار گرفته است. پارك ملي و منطقه حفاظت شدۀ ساريگل با توجه به ناهمواری و منابع آب نسبتاً فراوان، به­ویژه در خانوادۀ پرندگان، تنوع جانوري قابل توجهي دارد. پستانداران اين زيست­بوم نيز اگر چه جزو گونه­هاي استثنائي محسوب نمي­شوند، اما تنوع نسبتاً خوبي دارند. از جمله مهمترين پستانداران و پرندگان ساريگل مي­توان به پلنگ، كفتار، گرگ، روباه، گربه وحشي، قوچ اوريال، بز، آهو و كبك اشاره كرد. همچنين اين منطقه حفاظت شده با بيش از 200 گونه گياهي از تنوع خوبي برخوردار است كه قسمت عمده گياهان منطقه را گونه­هاي گلدار تشكيل مي­دهد. 


پارك ملي سالوك:

پارك ملي و منطقه حفاظت شدۀ سالوك با وسعتي حدود 17000 هكتار در شمال غربي شهرستان اسفراين قرار گرفته و فاصله آن تا مركز استان خراسان شمالي 30 كيلومتر است. پارك ملي و منطقه حفاظت شدۀ سالوك تنوع جانوري خوبي دارد و يكي از مهمترين مناطق حفاظت شده ايران از نظر زندگي جانوري است. شرايط توپوگرافي دشتي-كوهستاني منطقه باعث شده است كه اين منطقه يكي از متنوع ترين زيستگاه هاي گونه­هاي وحشي ايران به شمار آيد. قسمت شمالي پارك سالوك كوهستاني و زيست بوم حيوانات گوناگون كوه­زي و قسمت جنوبي آن نيز مناسب زيست حيوانات دشت­زي است. همچنين در كف دره­هاي اين پارك گونه­هاي درختي و درختچه­اي مانند زرشك، بيد، انجير و گردو و در مناطق مرتفع گونه­هاي ارس بصورت پراكنده و انبوه ديده مي شود. 


غار نوشيروان

اين غار در فاصله 10 كيلومتري شمال شرق اسفراين در حدفاصل روستاي پركانلو و نوشیروان در رشته كوه گادتيغ واقع شده است. اين غار طبیعی عمق کمی دارد و از دیوارۀ سنگی آن در قسمت انتهایی آب تراوش می­کند و در کف غار جاری می­شود. ويژگي­هاي اين غار عبارتند از: سهولت دسترسی­، در مسير رودخانه واقع شده، همجواري با جاذبه هاي طبيعي و برخورداري از چشم انداز زيبا. این غار در محدودۀ منطقه حفاظت شده ساريگل قرار دارد.


روستاي رويين

اين روستا در 27 كيلومتري شمال اسفراين واقع شده و آب و هواي معتدل كوهستاني با زمستان هاي سرد و پر برف و تابستان هاي معتدل است. آب فراوان باغ هاي اين روستا را پر رونق ساخته بطوريكه هيچ فصلي از سال از محصولات باغي بي بهره نبوده است. از جمله محصولات اين روستا سيب، گلابي، گردو، انگور، هلو و زردآلو است. در اين روستا خانه ها به طرز بسيار زيبايي به صورت پلكاني بر روي يكديگر ساخته شده اند بطوريكه پشت بام منزل يكي حياط خانه ديگري است. همچنين روستا طبيعتي سرسبز، ارتفاعات بلند، رودخانه دائمي، درختهاي چنار قديمي دارد كه به آن چهره منحصر به فردي بخشيده است. مقبره ملا عارف روئيني و امامزاده اسحاق در اين روستا قرار دارد. هنر زنان روستا چادر شب بافي، چتائي بافي، حوله و دستمال است. سوغات محلي اين روستا چادر شب، حوله پارچه اي، گردو، عسل، توليدات دامي و باغي است. ورزش محلي كشتي باچوخه، غذاي سنتي كله جوش، مراسم محلي جشن نوروز، جشن سيزده بدر، مراسم دهه فاطميه و دهه محرم، موسيقي محلي دوتار و قشمه در اين روستا از ويژگيهاي خاص برخوردار است. اين روستا جزء روستاي هدف گردشگري خراسان شمالي محسوب مي شود. 


آبشار روستاي ايزي:

 اين آبشار در ميان كوه هاي بلند و در داخل دره اي نسبتاً طولاني و باز قرار گرفته است. اين آبشار زيبا كه يكي از جاذبه هاي گردشگري منطقه اسفراين محسوب مي شود متشكل از چندين پلكان بلند است و آب آن از ميان كوه هاي بلند و معروف شاه جهان سرچشمه مي گيرد

نسخه چاپیimg


نام کامل:
ایمیل:
نظر شما:  
 

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

 پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
 اسفراین نیوز مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
 اسفراین نیوز از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است
 نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود